بررسی ناوگان حمل و نقل ژاپن | گروه بهمن

بررسی ناوگان حمل و نقل ژاپن

  • تاريخ انتشار :
بررسی ناوگان حمل و نقل ژاپن

ژاپن سرزمینی است که می‌تواند پر از شگفتی باشد. به عنوان مثال، وقتی سخن از اتومبیل و اتومبیل‌رانی باشد، شاید فکر کنید کشوری که مهد غول‌های خودروسازی چون تویوتا، نیسان و هوندا است و زیرساخت صنعتی وسیع و جمعیت انبوهی دارد، از بخش خودروهای بازرگانی پررونق و سودآوری نیز برخوردار است.

اما آماده‌ی یکی از آن شگفتی‌ها باشید؛ چون در ژاپن بازار ناوگان حمل‌ونقل، آن‌گونه که در انگلستان شناخته و ساختاریافته است، تقریباً وجود ندارد.

یا به بیان دیگر، بله، البته فروشندگان شرکتی در این کشور وجود دارند اما این بخش به شکلی بسیار متفاوت و شاید حتی جالب‌تری نسبت به انگلستان اداره می‌شود و رسماً توسط JAMA (انجمن خودروسازان ژاپن)، معادل SMMT (انجمن حمایت از خودروسازان و بازرگانان) در انگلستان، ردگیری و شناسایی نمی‌شود.

برای شروع باید بگوییم ژاپن و انگلستان در واقع در دو مورد کلیدی با هم اشتراک دارند: هر دوی آنها کشورهایی جزیره‌ای هستند و از سمت چپ رانندگی می‌کنند.

اما از آن به بعد، ژاپن با بازار خودرویی دو برابر بازار خودروی انگلستان و مثل همیشه تحت سلطه‌ی خودروسازان داخلی عمده، مانند مزدا، تویوتا، نیسان، هوندا، میتسوبیشی، دای‌هاتسو، سوبارو و سوزوکی به راه خود ادامه می‌دهد.

البته واردکنندگان هم سهمی دارند، اما این سهم به‌صورت سنتی چیزی حدود 4% بازار را در بر می‌گیرد که از این مقدار سازندگان آلمانی (فولکس واگن، ب‌ام‌دبلیو و مرسدس بنز) بزرگ‌ترین بخش را به خود اختصاص می‌دهند.

در حالی که بازار خودرو انگستان تقریباً به صورت 50/50 ( تک فروشی/ ناوگانی) تقسیم شده است، به گفته‌ی سخنگوی JAMA در توکیو، در ژاپن این نسبت بیشتر به صورت 97/ 3 بوده و بخش وسیعی از فروش‌ها به وضوح مربوط به مشتریان شخصی است.

حتی برای ناظران کارآزموده‌ی ژاپنی نیز این موضوع به نظر شگفت‌انگیز می‌آید؛ آن‌هم با در نظر گرفتن این مسئله که ژاپن کشوری است با خودروهای پارک شده ی فراوان (چیزی حدود 5/4 میلیون دستگاه در سال 2012 فروخته شد) و رسماً بیش از 46 میلیون خودرو در جاده‌ها حرکت می‌کنند.

البته که ژاپن از یک بخش شرکتی قدرتمند نیز برخوردار است، از نام‌های معتبری چون هوندا، سونی و میتسوبیشی گرفته تا لشگر وسیعی از کمپانی‌های کوچک‌تر و تاجران، سازندگان و تأمین‌کنندگان آنها.

مطمئناً کمپانی‌هایی هستند، مانند چیزی که در انگلستان انتظار می‌رود، که برای سفارشات انبوه ناوگان تجاری بسیار مناسب باشند. اما در ژاپن بازار ناوگان حمل‌و‌نقل رفتاری بسیار متفاوت و عجیب دارد.

مثال اول این‌که در ژاپن بسیار غیرمعمول است که خودروی شرکتی در بسته‌ی حقوقی افراد گنجانده شود، حتی در مورد کارکنان ارشد دفتری. به طور معمول، نه "حقوق بگیرانِ" سختکوش ژاپنی به تقاضای یک خودروی شرکتی فکر می‌کنند و نه شرکت به پیشنهاد آن. این سنتی دیرینه است.

برای کارمندان دفتر در یک ابرشهر بزرگ مانند توکیو، معمول این است که برای رفتن از حومه‌ی شهر به دفتر کار از قطار استفاده کنند. «فضا» در ژاپن و به خصوص در شهرها، متاعی کمیاب است، بنابراین در عمل، خیلی ساده فضای پارکِ کافی برای یک ناوگان انبوه از اتومبیل‌های شرکتی وجود ندارد. هزینه‌ها و ازدحام جاده‌های شلوغ نیز عوامل منفی بزرگی هستند.

این موضوع همه‌گیر شده است، حتی ژاپنی‌هایی که خودرو دارند ترجیح می‌دهند از آن فقط در ایام آخر هفته استفاده کنند. بنابراین خودروها، با رهایی از سختی سفرهای روزانه، به چیزی در حد سرگرمی تبدیل شده‌اند و تنها در فواصل کوتاه رانده می‌شود.

این یکی از دلایلی است که موتور دیزلی به صورت تاریخی نفوذ اندکی در ژاپن داشته است. مزیت کلاسیک مسافت طولانی یک موتور دیزلی (در یک خودروی مدروز) با خریداران سلیقه‌ی شخصی ژاپنی جور در نمی‌آید و علاوه بر آن، تصویر قدیمی کندبودن، پر سرو صدا بودن و بوی بد موتورهای دیزلی هنوز در ژاپنی‌ها زنده و پابرجاست.

درعوض لغت "هیبرید" کلمه‌ی جادویی بازار است و تویوتا با "پریوس" که دقیقاً به هدف می‌زند، موفقیت تجاری عظیمی در ژاپن به‌دست آورده است. رتبه‌ی بعدی از آن هوندا و ناوگان مدل‌های هیبریدی کوچکش (Insight, Fit EV و مانند آنها) می باشد.

پریوس، با آن تصویر سبز پاکیزه، صرفه‌ی اقتصادی منحصر به‌فرد و طراحی آخرین مدلش برای مصارف شهری و مسافت‌های کوتاه، عالی و در نتیجه دقیقاً خودروی مورد علاقه‌ی ژاپنی‌هاست. علاوه براین موضوع، تویوتا پیشتاز بازار است و اگر کار واقعاً به جنگی برای فروش بکشد، از قدرت بازاریابی جهانی برخوردار است.

اما زمانه در حال تغییر است و بی‌ام‌دبلیو یکی از شرکت‌هایی است که خودروهای دیزلی جدید و بسیار کارآمد را به بازار ژاپن معرفی کرده است. مرسدس هم به همین ترتیب. مزدا با مدل CX-5 یکی از برندهای داخلی است که برای ورود مدل دیزلی جدید و جالب توجهش با سیستم اِسکای‌اکتیو (SKYACTIV) به بازار تلاش زیادی کرده و بازار هم واکنش مثبتی به آن نشان داده است.

اما تفاوت دیگر بازار ژاپن با بازار انگلستان در تأکید روی صرفه‌ی اقتصادی سوخت و کاهش آلایندگی دی‌اکسیدکربن است. خودروسازهایی چون تویوتا تمرکز اصلی خود را بر ماهیت اقتصادی خودرو (در مورد پریوس 3/31 در هر 100 کیلومتر در چرخه‌ی سوخت JC081 ژاپن) گذاشته است و نکته‌ی مهم‌تر این‌که با خریداران- و بازار- ارتباط برقرار می‌کند.

بر این اساس، تویوتا مدل دیگر آکوا هیبرید 1/5 لیتری را معرفی کرده است که وابستگی دورادوری به یاریس هیبرید انگلستان دارد. این مدل حتی به وضعیت بهتر 2/81 در هر 100 کیلومتر رسیده است و در حال حاضر آکوا پرفروش‌ترین خودروی ژاپن به شمار می‌آید ( چراکه کوچک‌تر، ارزان‌تر و باصرفه‌تر است).

در صنعت ژاپن، به اندازه‌ی انگلستان تمرکز و آگاهی نسبت به دی‌اکسید کربن وجود ندارد. و مالیات خودرو هنوز مانند چندین دهه‌ی گذشته براساس ظرفیت موتور تعیین می‌شود.

بخش ناوگان حمل‌ونقل در ژاپن به صورت وسیعی به شکل وسایل نقلیه‌ی تجاری سبک یا ماشین‌های اشتراکی برای کارکنان شرکتی وجود دارد. هوندا، تویوتا، نیسان، میتسوبیشی و مزدا همگی وسایل نقلیه‌ی تجاری سبک برای این بخش می‌سازند؛ در حالی که در بخش منحصربه‌فرد مینی خودروی 660cc ژاپن، سوزوکی، میتسوبیشی و دی‌هاتسو به همین شکل عمل می‌کنند. (و همزمان مدل‌های قطعه‌های متعلق به سایر سازندگان داخلی را پشتیبانی می‌نمایند).

و با این حال این جنبه‌ی کسب‌وکار هنوز مبهم است. کمپانی‌ها به طور معمول آمار فروش وسایل نقلیه‌ی "ناوگانی" را اعلام نمی کنند. JAMA  هم آماری از مصرف عمومی ندارد. سخنگوی JAMA توضیح می‌دهد که «متأسفانه، در ژاپن آمار فروش را به دو بخش تک فروشی/ ناوگانی دسته‌بندی نمی‌کنیم.» و اضافه می‌کند: «در ژاپن آماری وجود نداردکه نشان دهد یک شرکت، خودرویی را خریداری کرده و به کارمند خود داده باشد.»

با این حال، او با اندکی تحقیق بیشتر تأیید می‌کند که «در سال 2012، بازار خودروی ژاپن جمعاً 46،279،354 دستگاه بوده است. از این تعداد 44،960،299 دستگاه مربوط به استفاده‌ی شخصی و 1،319،055 مربوط به استفاده‌ی شرکتی است. به این ترتیب خودروهای شرکتی 2/9% از کل بازار ژاپن را به خود اختصاص داده است.»

یک منبع ژاپنی شرکت بی‌ام‌دبلیو می‌گوید: «یکی از جنبه‌های در حال گسترش در تجارت ناوگانی شرکت‌های خودروهای اشتراکی (نوعی شرکت کرایه‌ی خودرو اما برای مدت‌زمان بسیار کوتاه است، حتی برای یک ساعت) هستند. این بازار در سراسر کشور در حال رشد بوده و شرکت بی‌ام‌دبلیو در ژاپن یکی از بزرگ‌ترین تأمین‌کنندگان این خودروهای ویژه‌ی وارداتی برای این کسب‌وکار در حال ظهور است. ما به صورت آزمایشی با خودروهای الکتریکی ActivE کار می کنیم.»

تاکسی‌ها و ناوگان خودروی اجاره‌ای نیز در تجارت ظاهراً کم‌جان خودروهای شرکتی ژاپن فرصت‌هایی طلایی هستند. تویوتا با مدل کراون (Crown) و نیسان با مدل‌های سِدریک و فوگا (Cedric/Fuga) دو پیشتاز این ژانر جدید هستند (که بسیاری از آنها با گاز مایع  حرکت می‌کنند). اما امروزه در خیابان‌های توکیو تعداد رو به افزایشی از پریوس هم دیده می‌شود که رانندگان/ صاحبان آنها به دنبال استفاده از مزایای اقتصادی بالا و هزینه‌های کم آن هستند.

روی‌هم‌رفته، ژاپن در مقایسه با انگلستان محیطی بسیار متفاوت و فریبنده است. می‌توان گفت که بخش خودروهای ناوگانی/ تجاری در ژاپن ظرفیت بالایی برای توسعه دارد اما به نظر می رسد که تا رسیدن به زمان لازم برای تغییر عظیم، راه زیادی در پیش است.

* محمد جوادی